Çobanogullari, Kastamonu bölgesinin kesin hakimiyet kuran beyliktir. Hüsameddin Çoban, Süleyman Sah'in emirlerinden olup Beylerbeyi ünvanina sahip olarak Kastamonu, Sinop, Bolu, Eskisehir, Kütahya üzerinden Fethiye Körfezine kadar olan bölgenin hakimiydi. Bu dönemde Kayi beylerinin tamami Kastamonu'ya bagli idi. Osmanli Beyligi de haliyle, bu beyligin ortadan kalkmasindan sonra müstakil beylik olarak ortaya çikmistir. Yaklasik 1210'lu yillarin basindan 1291'de Candarogullari tarafindan bu beylige son verilmesine kadar Çobanogullari bölgenin hakimiydi. Bu sürecin Mogol Anadolu'da Mogol istilasinin ardindan dengelerin degismesiyle ilgisi açiktir.

Çobanogullarindan (Selçuklu dönemi) günümüze, Atabeygazi Camii ve Yilanli Külliyesi gibi önemli eserler kalmistir.

1291 yilinda, Candarogullari, Kastamonu yöresini ele geçirmis, uzun sayilabilecek bir süre (1291-1461) de ellerinde tutmuslardir. 1461'de kansiz biçimde Kastamonu Fatih'e teslim edilmis, büyük bir devlet adami ve âlim olan, Kastamonu'yu ilim merkezi haline getirmis Ismail Bey de Filibe'ye gönderilmistir. Bu dönemden, Ismailbey Külliyesi ve Mahmut Bey Camiine kadar çok önemli eserler kalmistir.Kastamonu'nun merkezlik özelligi Osmanlilar devrinde de sürmüstür. Bu dönemde Kastamonu Vilayeti, Sinop'tan Bolu'ya pek çok sehri içine alan bir merkez konumundadir.

Osmanli'nin ilim, sanat ve askerlik alanlarindaki gelismesinde büyük katkisi olan Kastamonu; devletin zor yillarinda da büyük fedakarliklar gösteren bir vatan parçasi olmustur. Her cephede bütün varligiyla bulunmus, Çanakkale Savasi örmeginde oldugu gibi en çok sehit veren illerin basinda yer almistir.

Istiklâl savasimizda da maddi manevi elinde ne varsa din ve vatan ugruna tereddüt etmeden vermistir. En çok sehit veren illerin basinda olarak, çok sayida da destan kahramani sayilacak evlatlari çikmistir. Mehmet Âkif'in bu yillarda Kastamonu Nasrullah Camii'nde verdigi vaazlar, buradaki faaliyetleri ve Açiksöz Gazetesi'nin millî mücadeleye katkisi da burada hatirlanmalidir.

Bu savaslardan yorgun ve bitkin düsen Kastamonu, son yillardaki kipirdanmalari bir tarafa koyacak olursak, maalesef yeterli ilgiden mahrum olarak, bir zamanlar köyü, ilçesi olan çok yerin gerisinde kalmistir.

Cumhuriyet döneminde devlet yatirimlarindan payi pek ufak olmustur. Fabrikalar kurulmasi bir yana, mesela tekstil (dokumacilik) alaninda ülkemizin en ileri yörelerinin basinda gelmesine ragmen, sanayi elektrigi Kastamonu'ya baglanmamis ve tarihten beri Anadolu'nun birkaç önemli merkezinden biri olan bu il gelisememistir. Türkiye'de en çok göç veren illerden biri olmasi da anlasilabilir olmaktadir böylece. Ilin hem dogusunda hem batisinda tren yollari vardir, ama ne ilginçtir ki arada Kastamonu atlanmistir. Karayollari bakimindan da durumu hiç iyi degildir. Son zamanlarda bu yönde de ufak tefek kipirdanmalar yöre insanini ümitlendirmektedir.

Bugün Kastamonu il merkezi nüfusu 85-90.000 civarindadir. Toplam il nüfusu ise 360.000'lerdedir ki bu nüfus, Cumhuriyetimiz kuruldugunda yüz bin kisi daha fazlaydi! Yukarida da ifade etmeye çalistigimiz gibi Kastamonu, son yillarda kabugunu kirmaya baslamistir, istikbale daha bir ümitle bakmaktadir.